Türkiye Nasıl Doğdu

Yazarının ismi diğer yazılarımda da sıkça geçen bir kitabın, bu sayfada yer almasını istedim. Öncelikle, kitabın içeriği hakkında da birkaç söz ettiğim şuradaki yazıya bakmanızı tavsiye ederim. Kitap, sansüre maruz kalsa da, konu bütünlüğü açısından bunun pek de bir önemi yok. Kitabın yazarı Harold C. Armstrong… Bu isim birçoğunuza tanıdık gelmeyebilir. Çünkü yazmış olduğu kitaplar Türkçe’ye tercüme edilmesine rağmen uzun süreler yasaklı olarak kaldı. Sansür tartışmalarına girmek istemediğim gibi, bu tartışmalara yorum yapmak için mutlaka yazarın diğer kitaplarını da okumanızı tavsiye ediyorum. En ünlü kitabı olan Bozkurt’u, buraya tıklayarak inceleyebilirsiniz.

Yazar, I. Dünya Savaşı’nın başlarında Kut’ül-Amare’de askerlerimize esir düşmüştür. Esirler karargâhımız olan Afyonkarahisar’a, Anadolu’nun birçok şehrinden geçirilerek getirildiğinden Türk halkını tanımaya çalışmış ve belki de esirliğinden dolayı Türklere karşı kin duymaya başlamıştır. Daha sonraları, Osmanlı’yı yenen Müttefiklerin Genelkurmay Başkanlığı’nda görev alarak İstanbul’a dönmüştür. Bu sefer mağlup değil, galiptir. Türkiye, Türk insanı ve Atatürk hakkında kitaplar kaleme almıştır. Bunlar arasında en çok tanınan eseri, Mustafa Kemal Atatürk hayattayken yazmış olduğu Bozkurt adlı biyografi kitabıdır. Fakat bu kitabın, yazıldığı yıldan bugüne değin Türk okuyucuları tarafından okunması istenmemiştir. Armstrong, kitabında ülkemizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e diktatör edasıyla rol biçip, sorgulaması imkansız olaylardan bahsetmekteydi. Bunların içinde Atatürk’e hakaret eden satırlar olduğu gibi, Türk milletini de aşağılayan kısımlar vardı. Kitap piyasaya çıktığında hükümet tarafından yurda sokulması yasaklanmış, daha sonra bizzat Atatürk tarafından okunmuş ve Kılıç Ali’nin bahsettiği bir anekdot ile okunmasına müsaade etmiştir. Aradan geçen on yıllardan sonra kitap Türkçeye tercüme edildi, fakat bu sefer de sansür engeline takıldı. Mahkeme kararıyla bazı satırların üzerine siyah şerit çekildi.

Yazarın 1923 yılına kadar ki Türkiye gözlemlerini aktardığı Türkiye Nasıl Doğdu, dönemin panoramasını çizen ve insanlarımızı iyi tahlil etmiş olan bir yazarın kaleminden çıkmıştır. Hatta Jandarma Müfettişliği yapan yazar, Üsküdar ve dolaylarında eşkıya takibine çıkıyor. Mini bir serüven romanı tadındaki bu bölümlerden, dönemin toplumsal yapısı hakkında oldukça önemli ipuçları elde ediyoruz.

Kitabın Arma Yayınlarından olan baskısı tükenmiştir. Ark Kitapları’ndan çıkan kitabı satın almak için tıklayınız…